
Sampradaya Bhajana Vidyalayam
JAYADEVA ASHTAPADI
Jayadeva Guru Dhyanam
yadgopī vadanendu maṇḍanamabhūt kastūrikā patrakaṃ
yallakṣmī kuca śātakumbha kalaśe vyākocham indeevaram |
yannirvāṇa vidhāna sādhana vidhau siddhāñjanaṃ yogināṃ
tannaḥ śhyāmal̤amāvirastu hṛdaye kṛṣṇābhidhānaṃ mahaḥ || (1)
.. śrī jayadeva dhyānam ..
rādhā manorama ramāvara rāsalīlā
gānāmṛtaika bhaṇitiṃ kavirāja rājam |
śrī mādhavārcanavidhau anurāgasadma-
padmāvatī priyatamaṃ praṇatosmi nityam || (2)
śrīgopāla vilāsinī valayasadratnāti mugdhākṛti
śrīrādhāpati pādapadma bhajanānandābdhi magno'niśam ..
loke satkavirāja rāja iti yaḥ khyāto dayāmbho nidhiḥ
taṃ vande jayadeva sadgurumahaṃ padmāvatī vallabham .. 3..
(mahākavi veṅkaṭasubbayyar viracitṃ)
--------------------------------------
padmāvatī ramaṇam jayadeva kavirāja bhojadeva suta
padmapāda smaraṇam
yad gopī vadanendu maṇḍala ramitam
tad govinda pada candra cakoram
kindu bilva sadanam ati ati
divya maṅgala vadanam
sundarāṅga śubha śobhita madanam
sumukhī ramādevī priyakara sudhanam
sahapaṇḍita samūha sevyam
śata manmatha jita mahanīyam
satata kṛṣṇa premarasamagna
samāna rahita gīta govinda kāvyam
01
Pralaya Payodhijale
Raga : Saurashtram
Taala : Adi
meghairmeduramambaraṃ vanabhuvaḥ śyāmāstamāla drumaiḥ
naktaṃ bhīrurayaṃ tvameva tadimaṃ rādhe gṛhaṃ prāpaya |
itthaṃ nanda nideśataścalitayoḥ pratyadhva kuñjadrumaṃ
rādhā mādhavayorjayanti yamunākūle rahaḥ kel̤ayaḥ || (1)
vāgdevatā carita citrita cittasadmā
padmāvatī caraṇa cāraṇa cakravartī |
śrīvāsudeva rati kel̤i kathāsametaṃ
etaṃ karoti jayadevakaviḥ prabandham || (2)
yadi harismaraṇe sarasaṃ mano
yadi vilāsa kalāsu kutūhalam |
madhura komal̤a kānta padāvaliṃ
śṛṇu tadā jayadeva sarasvatīm || (3)
vācaḥ pallavayatyumāpatidharaḥ sandarbha śuddhiṃ girāṃ
jānīte jayadeva eva śaraṇaḥ ślāghyo durūhadrute |
śṛṅgārottara satprameya racanaiḥ ācāryagovardhanaḥ
spardhī ko'pi na viśrutaḥ śrutidharo dyoyī kavikṣmāpatiḥ || (4)
pral̤aya payodhi jale dhṛtavānasi vedam |
vihita vahitra caritramakhedam ||
keśava dhṛta mīnaśarīra jaya jagadīśa hare || 1
kṣitirati vipulatare tava tiṣṭhati pṛṣṭhe |
dharaṇi dharaṇa kiṇa cakra gariṣṭhe ||
keśava dhṛta kacchaparūpa jaya jagadīśa hare .. 2..
vasati daśana śikhare dharaṇī tava lagnā
śaśini kal̤aṅka kal̤eva nimagnā
keśava dhṛta sūkara rūpa jaya jagadīśa hare .. 3..
tava kara kamalavare nakhamadbhuta śṛṅgam .
dal̤ita hiraṇyakaśipu tanu bhṛṅgam ..
keśava dhṛta narahari rūpa jaya jagadīśa hare .. 4..
chalayasi vikramaṇe balimadbhuta vāmana .
pada nakha nīra janita jana pāvana ..
keśava dhṛta vāmana rūpa jaya jagadīśa hare .. 5..
kṣatriya rudhira maye jagadapagata pāpam .
snapayasi payasi śamita bhava tāpam ..
keśava dhṛta bhṛgupati rūpa jaya jagadīśa hare .. 6..
vitarasi dikṣu raṇe dikpati kamanīyam .
daśamukha maul̤i baliṃ ramaṇīyaṃ ..
keśava dhṛta (rāma śarīra)(raghupati rūpa) jaya jagadīśa hare .. 7..
vahasi vapuṣi viśade vasanaṃ jaladābham
hala hati bhīti mil̤ita yamunābham
keśava dhṛta haladhara rūpa jaya jagadīśa hare 8..
ninda(ti)/(si) yajñavidheḥ ahaha śruti jātam .
sadaya hṛdaya darśita paśu ghātam ..
keśava dhṛta buddha śarīra jaya jagadīśa hare .. 9..
mleccha nivaha nidhane kalayasi karavāl̤am .
dhūmaketumiva kimapi karāl̤am ..
keśava dhṛta kalki śarīra jaya jagadīśa hare .. 10..
śrī jayadeva kaveḥ idamuditamudāram .
śṛṇu sukhadaṃ śubhadaṃ bhava sāram ..
keśava dhṛta daśavidha rūpa jaya jagadīśa hare .. 11..
02
Shrithakamalakucha
Raga : Bhairavi
Taala : Adi
vedānuddharate jaga (nti)/(nni) vahate bhūgolamudbibhrate
daityaṃ dārayate baliṃ chalayate kṣatrakṣayaṃ kurvate .
paulastyaṃ jayate halaṃ kalayate kāruṇyamātanvate
mlecchān mūrcchayate daśākṛtikṛte kṛṣṇāya tubhyaṃ namaḥ .. 5..
śrita kamalā kuca maṇḍala dhṛta kuṇḍala
kalita lalita vanamāla jaya jayadeva hare 1..
dina maṇi maṇḍala maṇḍana bhava khaṇḍana
munijana mānasa haṃsa jaya jayadeva hare .. 2..
kāliya viṣadhara bhañjana jana rañjana
yadukula nal̤ina dineśa jaya jayadeva hare .. 3..
madhumura naraka vināśana garuḍāsana
surakula kel̤i nidāna jaya jayadeva hare .. 4..
amala kamala dal̤a locana bhavamocana
tribhuvana bhavana nidhāna jaya jayadeva hare .. 5..
janakasutā (kuca)/(kṛta) bhūṣaṇa jitadūṣaṇa
samara śamita daśakaṇṭha jaya jayadeva hare .. 6..
abhinava jaladhara sundara dhṛta mandara
śrīmukha candra cakora jaya jayadeva hare .. 7..
tavacaraṇe praṇatāvayamiti bhāvaya e |
kurukuśalam praṇateṣu jaya jaya deva hare
śrījayadeva kaveridaṃ kurute mudam
maṅgalamujjvala gītam jaya jayadeva hare .. 8..
padmā payodhara taṭī parirambha lagna
kāśmīra mudritamuro madhusūdanasya |
vyaktānurāgamiva kheladanaṅgakheda
svedāmbupūraṃ anupūrayatu priyaṃ vaḥ || 6..
03
Lalithalavanga
Raga : Vasantha
Taala : Adi
vasante vāsantī kusuma sukumāraiḥ avayavaiḥ
bhramantīṃ kāntāre bahuvihita kṛṣṇānusaraṇām |
amandaṃ kandarpa jvara janita cintākulatayā
valadbādhāṃ rādhāṃ sarasamidaṃ ūce sahacarī || 7..
lalita lavaṅga latā pariśīlana komal̤a malaya samīre |
madhukara nikara karambita kokila kūjita kuñja kuṭīre ||
viharati haririha sarasavasante
nṛtyati yuvati janena samaṃ sakhi virahi janasya durante || (rādhe) 1..
unmada madana manoratha pathika vadhūjana janita vilāpe |
al̤ikula saṅkula kusuma samūha nirākula vakul̤a kalāpe || (rādhe) 2..
mṛgamada saurabha rabhasa vaśaṃvada navadal̤a māla tamāle |
yuvajana hṛdaya vidāraṇa manasija nakharuci kiṃśuka jāle || (rādhe) 3..
madana mahīpati kanaka daṇḍa ruci kesara kusuma vikāse |
mil̤ita śilīmukha pāṭala paṭala kṛtasmara tūṇa vilāse || (rādhe) 4..
vigal̤ita lajjita jagadavalokana taruṇa karuṇa kṛta hāse |
virahi nikṛntana kuntamukhākṛti ketaki danturitāśe || (rādhe) 5..
mādhavikā parimal̤a mil̤ite nava mālikayāti sugandhau |
munimanasāmapi mohanakāriṇi taruṇākāraṇa bandhau || (rādhe) 6..
sphuradati mukta latā parirambhaṇa mukul̤ita pul̤akita cūte |
bṛndāvana vipine parisara parigata yamunājalapūte || (rādhe) 7..
śrījayadeva bhaṇitamidamudayati haricaraṇa smṛti sāram |
sarasa vasanta samaya vana varṇanaṃ anugata madana vikāram || (rādhe) 8..
dara vidal̤ita mallī valli cañcatparāga-
prakaṭita paṭavāsaiḥ vāsayan kānanāni |
iha hi dahati cetaḥ ketakī gandha bandhuḥ
prasaradasama bāṇa prāṇavat gandhavāhaḥ || 8..
unmīlanmadhu gandha lubdha madhupa vyādhūta cūtāṅkura-
krīḍat kokila kākalī kalakalaiḥ udgīrṇa karṇajvarāḥ |
nīyante pathikaiḥ kathaṃ kathamapi dhyānāvadhāna kṣaṇa-
prāpta prāṇa samā samāgama rasollāsaiḥ amī vāsarāḥ || 9..
04
Chandanacharchitha
Raga : Panthuvarali
Taala : Adi
aneka nārī parirambha sambhrama-
sphuranmanohāri vilāsa lālasam |
murārimārāt upadarśayantyasau
sakhī samakṣaṃ punarāha rādhikām 10..
candana carcita nīla kalebara pīta vasana vanamālī |
kel̤i calanmaṇi kuṇḍala maṇḍita gaṇḍayuga smita śālī ||
haririha mugdha vadhū nikare
vilāsini vilasati kel̤i pare || (rādhe) 1..
pīna payodhara bhāra bhareṇa hariṃ parirabhya sarāgam |
gopavadhūranu gāyati kācidudañcita pañcama rāgam || 2..
kā'pi vilāsa vilola vilocana khelana janita manojam |
dhyāyati mugdha vadhūradhikaṃ madhusūdana vadana sarojam || (rādhe) 3..
kā'pi kapola tale militā lapituṃ kimapi śrutimūle |
cāru cucumba nitambavatī dayitaṃ pulakairanukūle || (rādhe) 4..
kel̤ikalā kutukena ca kācidamuṃ yamunāvana kūle |
mañjul̤a vañjul̤a kuñjagataṃ vicakarṣa kareṇa dukūle || (rādhe) 5..
karatala tāl̤a taral̤a valayāvali kalita kalasvana vaṃśe |
rāsa rase saha nṛtyaparā hariṇā yuvatiḥ praśaśaṃse || (rādhe) 6..
śliṣyati kāmapi cumbati kāmapi kāmapi ramayati rāmām |
paśyati sasmita cārutarāṃ aparāmanu gacchati vāmām || (rādhe) 7..
śrī jayadeva bhaṇitamidaṃ adbhuta keśava kel̤i rahasyam |
bṛndāvana vipine caritaṃ vitanotu śubhāni yaśasyam || (rādhe) 8..
viśveṣāṃ anurañjanena janayan ānandamindīvara-
śreṇī śyāmal̤a komal̤airupanayan aṅgaiḥ anaṅgotsavam |
svacchandaṃ vrajasundarībhirabhitaḥ pratyaṅgamāliṅkitaḥ
śṛṅgāraḥ sakhi mūrtimāniva madhau mugdho hariḥ krīḍati || 11..
adyotsaṅga vasadbhujaṅga kabala kleśādiveśācalaṃ
prāleya plavanecchayānusarati śrīkhaṇḍa śailānilaḥ |
kiñcit snigdha rasāla mauli mukulānyālokya harṣodayāt
unmīlanti kuhūḥ kuhūriti kalottāl̤āḥ pikānāṃ giraḥ || 12..
rāsollāsa bhareṇa vibhrama bhṛtāṃ ābhīravāmabhruvāṃ
abhyarṇaṃ pariramya nirbhara muraḥ premāndhayā rādhayā |
sādhu tvadvadanaṃ sudhāmayamiti vyāhṛtya gītastuti
vyājādudbhaṭa cumbita smitamanohārī hariḥ pātu vaḥ || 13..
iti śrīgītagovinde śṛṅgāra mahākāvye
śrīkṛṣṇadāsa jayadevakṛtau sāmoda dāmodaro nāma
prathamaḥ sargaḥ ||
05
Sanchara Adharasudha
Raga : Thodi
Taala : Adi
viharati vane rādhā sādhāraṇa praṇaye harau
vigal̤ita nijotkarṣāta īrṣyāvaśena gatānyataḥ |
kvacidapi latākuñje guñjan madhuvrata maṇḍalī
mukhara śikhare līnā dīnāpyuvāca rahassakhīm .. 14..
sañcaradadhara sudhā madhuradhvani mukharita mohana vaṃśam |
calita dṛgañcala cañcala maul̤i kapola vilola vataṃsam ||
rāse harimiha vihita vilāsaṃ
smarati mano mama kṛta parihāsam || 1..
candraka cāru mayūra śikhaṇḍaka maṇḍala valayita keśam |
pracura purandara dhanuranu rañjita medura mudira suveṣam | 2..
gopa kadamba nitambavatī mukha cumbana lambita lobham |
bandhu jīva madhurādhara pallava kalita dara smita śobham || 3..
vipula pulaka bhuja pallava valayita vallava yuvati sahasram |
kara caraṇorasi maṇigaṇa bhūṣaṇa kiraṇa vibhinna tamisram || 4..
jalada paṭala caladindu vinindaka candana bindu lalāṭam |
pīna payodhara parisara mardana nirdaya hṛdaya kavāṭam || 5..
maṇimaya makara manohara kuṇḍala maṇḍita gaṇḍamudāram |
pītavasanamanugata munimanuja surāsura vara parivāram || 6..
viśada kadamba tale mil̤itaṃ kalikaluṣa bhayaṃ śamayantam |
māmapi kimapi taraṅgadanaṅga dṛśā vapuṣā ramayantam || 7..
śrījayadeva bhaṇitamati sundara mohana madhuripu rūpam |
hari caraṇa smaraṇaṃ prati samprati puṇyavatāṃ anurūpam || 8..
06
Nibhrutha nikunja
Raga : Kamboji
Taala : Adi
gaṇayati guṇagrāmaṃ bhrāmaṃ bhramādapi nehate
vahati ca paritoṣaṃ doṣaṃ vimuñcati dūrataḥ |
yuvatiṣu valattṛṣṇe kṛṣṇe vihāriṇi māṃ vinā
punarapi mano vāmaṃ kāmaṃ karoti karomi kim || 15..
nibhṛta nikuñja gṛhaṃ gatayā niśi rahasi nilīya vasantam |
cakita vilokita sakala diśā rati rabhasa vaśena hasantam ||
(kṛṣṇaṃ) sakhi he keśi mathanamudāram
ramaya mayā saha madana manoratha bhāvitayā savikāram || (kṛṣṇaṃ) || 1..
prathama samāgama lajjitayā paṭu cāṭu śatairanukūlam |
mṛdu madhura smita bhāṣitayā śithilīkṛta jadhana dukūlam || (kṛṣṇam) 2.
kisalaya śayana niveśitayā ciraṃ urasi mamaiva śayānam |
kṛta parirambhaṇa cumbanayā parirabhya kṛtādhara pānam || (kṛṣṇam) 3..
alasa nimīlita locanayā pul̤akāvali lalita kapolam |
śramajala sakala kalebarayā vara madana madādati lolam || (kṛṣṇam) 4..
kokila kalarava kūjitayā jita manasija tantra vicāram |
ślatha kusumākula kuntalayā nakha likhita ghana stana bhāram || (kṛṣṇam) 5..
caraṇa raṇita maṇi nūpurayā paripūrita surata vitānam |
mukhara viśṛṅkhala mekhalayā sakaca graha cumbana dānam || (kṛṣṇam) 6..
rati sukha samaya rasālasayā dara mukul̤ita nayana sarojam |
nissaha nipatita tanulatayā madhusūdanamudita manojam || (kṛṣṇam) 7..
śrījayadeva bhaṇitamidamatiśaya madhuripu nidhuvana śīlam |
sukhamutkaṇṭhita rādhikayā kathitaṃ vitanotu salīlam || (kṛṣṇam) 8..
hasta srasta vilāsa vaṃśamanṛju bhrūvallī madvallavī
vṛndotsāha dṛganta vīkṣita mati svedārdra gaṇḍasthalam |
māmudvīkṣya vilakṣita smita sudhā mugdhānanaṃ kānane
govindaṃ vrajasundarī gaṇavṛtaṃ paśyāmi hṛṣyāmi ca || 16..
durāloka stoka stabaka navakāśoka latikā
vikāsaḥ kāsāro pavana pavano'yaṃ vyathayati |
api bhrāmyat bhṛṅgīraṇita ramaṇīyāna mukul̤a
prasūtiḥ cūtānāṃ sakhi śikhariṇīyaṃ sukhayati || 17..
sākūta smitamākulākulagaladdhammillamullāsita
bhrūvallīkamal̤īka darśita bhujā mūlārddha dṛṣṭastanam|
gopīnāṃ nibhṛtaṃ nirīkṣya gamitā kāṅkṣaḥ ciraṃ cintayan-
antarmugdha manoharaṃ haratu vaḥ kleśaṃ navaḥ keśavaḥ||
iti gītagovinde śṛṅgāra mahākāvye
śrīkṛṣṇadāsa jayadevakṛtau akleśakeśavo nāma
dvitīyaḥ sargaḥ
07
Mamiyam Chalitha
Raga : Bhoopalam
Taala : Adi
kaṃsārirapi saṃsāra vāsanā baddha śṛṅkhalām |
rādhāmādhāya hṛdaye tatyāja vrajasundarīḥ || 18..
itastatastāṃ anusṛtya rādhikāṃ
anaṅga bāṇa vraṇa khinna mānasaḥ |
kṛtānutāpaḥ sa kal̤inda nandinī
taṭānta kuñje viṣasāda mādhavaḥ || 19..
māmiyaṃ calitā vilokya vṛtaṃ vadhūnicayena |
sāparādhatayā mayā'pi na vāritā'tibhayena ||
harihari hatādaratayā |
sā gatā kupiteva harihari || 1..
kiṃ kariṣyati kiṃ vadiṣyati sā ciraṃ viraheṇa |
kiṃ dhanena janena kiṃ mama (jīvitena)(bhūṣaṇena) gṛheṇa || 2..
cintayāmi tadānanaṃ kuṭilabhru kopabhareṇa |
śoṇapadmamivopari bhramatā''kulaṃ bhramareṇa || 3..
tāmahaṃ hṛdi saṅgatāṃ aniśaṃ bhṛśaṃ ramayāmi |
kiṃ vane'nusarāmi tāmiha kiṃ vṛthā vilapāmi || 4..
tanvi khinnamasūyayā hṛdayaṃ tavākalayāmi |
tanna vedmi kuto gatā'si na tena te'nunayāmi || 5..
dṛśyase purato gatāgataṃ eva me vidadhāsi |
kiṃ pureva sasambhramaṃ parirambhaṇaṃ na dadāsi || 6..
kṣamyatāmaparaṃ kadāpi tavedṛśaṃ na karomi |
dehi sundari darśanaṃ mama manmathena dunomi || 7..
varṇitaṃ jayadevakena hareridaṃ pravaṇena |
(ti)/(ki) ndubilva samudra sambhava rohiṇī ramaṇena || 8..
hṛdi bisalatāhāro nāyaṃ bhujaṅgamanāyakaḥ
kuvalayadal̤a śreṇī kaṇṭhe na sā garaladyutiḥ |
malayajarajo nedaṃ bhasma priyārahite mayi
prahara na hara bhrāntyā'naṅga krudhā kimu dhāvasi || 20..
pāṇau mā kuru cūtasāyakamamuṃ mā cāpamāropaya
krīḍā nirjita viśva mūrchita janāghātena kiṃ pauruṣam |
tasyā eva mṛgīdṛśo manasija preṅkhat kaṭākṣāśuga-
śreṇī jarjharitaṃ manāgapi mano nādyāpi sandhukṣate || 21..
bhrūpallavaṃ dhanurapāṅga taraṅgitāni
bāṇāḥ guṇaḥ śravaṇapāliriti smareṇa |
tasyāmanaṅga jaya jaṅgama devatāyāṃ
astrāṇi nirjita jaganti kimarpitāni || 24..
bhrūcāpe nihitaḥ kaṭākṣaviśikho nirmātu marmavyathāṃ
śyāmātmā kuṭilaḥ karotu kabarī bhāro'pi mārodyamam |
mohaṃ tāvadayaṃ ca tanvi tanutāṃ bimbādharo rāgavān
sadvṛttaḥ stanamaṇḍalastava kathaṃ prāṇairmama krīḍati || 22..
tāni sparśasukhāni te ca saralāḥ snigdhā dṛśorvibhramāḥ
tadvaktrāmbuja saurabhaṃ sa ca sudhā syandī girāṃ vakrimā |
sā bimbādhara mādhurīti viṣayā saṅge'pi cenmānasaṃ
tasyāṃ lagnasamādhi hanta virahavyādhiḥ kathaṃ vardhate || 23..
tiryakkaṇṭha vilola maul̤i taral̤ottaṃsasya vaṃśoccarat
gīta sthāna kṛtāvadhāna lalanā lakṣairna saṃlakṣitāḥ |
sammugdhaṃ madhusūdanasya madhure rādhāmukhendau mṛdu
syandaṃ kandalitāḥ ciraṃ dadatu vaḥ kṣemaṃ kaṭākṣormayaḥ||6||
iti śrīgītagovinde śṛṅgāra mahākāvye
śrīkṛṣṇadāsa jayadevakṛtau
mugdhamadhusūdano nāma tṛtīyassargaḥ ||
08
Nindathi Chandana
Raga : Kanada
Taala : Adi
yamunā tīra vānīra nikuñje mandamāsthitam |
prāha premabharodbhrāntaṃ mādhavaṃ rādhikāsakhī || 25..
nindati candanaṃ indukiraṇaṃ anu vindati khedamadhīram |
vyāl̤anilaya mil̤anena garal̤amiva kalayati malaya samīram ||
sā virahe tava dīnā |
mādhava manasija viśikha bhayādiva bhāvanayā tvayi līnā || (kṛṣṇā) 1..
aviral̤a nipatita madana śarādiva bhavadavanāya viśālam |
svahṛdaya marmaṇi varma karoti sajala nal̤inī dal̤a jālam || (kṛṣṇā) 2..
kusuma viśikha śara talpamanalpa vilāsa kalā kamanīyam |
vratamiva tava parirambha sukhāya karoti kusuma śayanīyam || (kṛṣṇā) 3..
vahati ca gal̤ita vilocana jala(bharaṃ)/(dharaṃ) ānanakamalamudāram |
vidhumiva vikaṭa vidhuntuda danta dal̤ana galitāmṛta dhāram || (kṛṣṇā) 4..
vilikhati rahasi kuraṅgamadena bhavantamasama śara bhūtam |
praṇamati makaramadho vinidhāya kare ca śaraṃ navacūtam || (kṛṣṇā) 5..
pratipadamidamapi nigadati mādhava tava caraṇe patitāham |
tvayi vimukhe mayi sapadi sudhānidhirapi tanute tanudāham || (kṛṣṇā) 6..
dhyānalayena puraḥ parikalpya bhavantamatīva durāpam |
vilapati hasati viṣīdati roditi cañcati muñcati tāpam || (kṛṣṇā) 7..
śrījayadeva bhaṇita midamadhikaṃ yadi manasā naṭanīyam |
hari virahākula vallava yuvati sakhī vacanaṃ paṭhanīyam || (kṛṣṇā) 8..
09
Sthanavinihitham api
Raga : Bilahari
Taala : Adi
āvāso vipināyate priyasakhī mālāpi jālāyate
tāpo niśvasitena dāvadahana jvālā kalāpāyate |
sā'pi tvadviraheṇa hanta hariṇī rūpāyate hā kathaṃ
kandarpo'pi yamāyate viracayan śārdūla vikrīḍitam || 26..
stana vinihitamapi hāramudāram |
sā manute kṛśa tanurati bhāram ||
rādhikā kṛṣṇa rādhikā ||
rādhikā virahe tava keśava || 1..
sarasa masṛṇamapi malayaja paṅkam |
paśyati viṣamiva vapuṣi saśaṅkam || 2..
śvasita pavanaṃ anupama pariṇāham |
madana dahanamiva vahati sadāham || 3..
diśi diśi kirati sajala kaṇa jālam .
nayana nal̤inamiva vigal̤ita nāl̤m || 4..
nayana viṣayamapi kisalaya talpam |
kalayati vihita hutāśana kalpam || 5..
tyajati na pāṇi talena kapolam |
bāla śaśinamiva sāyamalolam || 6..
haririti haririti japati sakāmam |
viraha vihita maraṇeva nikāmam || 7..
śrījayadeva bhaṇitamiti gītam |
sukhayatu keśavapadaṃ upanītam || 8..
sā romāñcati sītkaroti vilapati utkampate tāmyati
dhyāyati udbhramati pramīlati patati udyāti mūrcchatyapi |
etāvatyatanujvare varatanuḥ jīvenna kiṃ te rasāt
svarvaidya pratima prasīdasi yadi tyakto'nyathā hastakaḥ || 27..
smarāturāṃ daivata vaidya hṛdya
tvadaṅga saṅgāmṛta mātra sādhyām |
vimukta bādhāṃ kuruṣe na rādhāṃ
upendra vajrādhika dāruṇo'si || 28..
kandarpajvara sañjvarākulatanoḥ āścaryamasyāściraṃ
cetaścandana candramaḥ kamalinī cintāsu santāmyati |
kintu klāntivaśena śītalataraṃ tvāmekameva (kṣaṇaṃ)/(priyaṃ)
dhyāyantī rahasi sthitā kathamapi kṣīṇā kṣaṇaṃ prāṇiti
|| 29..
kṣaṇamapi virahaḥ purā na sehe
nayana nimīlana khinnayā'nayā te |
śvasiti kathamasau rasāla śākhāṃ
cira viraheṇa vilokya puṣpitāgrām || 30..
vṛṣṭi vyākula gokulāvana vaśāt uddhṛtya govardhanam
bibhradvallava vallabhābhiḥ adhikānandāściraṃ cumbitaḥ|
darpeṇaiva tadarpitādharataṭī sindūra mudrāṅkito
bāhurgopatanoḥ tanotu bhavatāṃ śreyāṃsi kaṃsadviṣaḥ ||5||
iti śrīgītagovinde śṛṅgāra mahākāvye
śrīkṛṣṇadāsa jayadevakṛtau
snigdhamadhusūdhano nāma caturthaḥ sargaḥ ||
10
Vahati Malaya samire
Raga : Ananda Bhairavi
Taala : Adi
ahamiha nivasāmi yāhi rādhāṃ
anunaya madvacanena ca ānayethāḥ |
iti madhuripuṇā sakhī niyuktā
svayamidametya punarjagāda rādhām || 31..
.. gītam 10.. (ānandabhairavi)
vahati malaya samīre (rādhe)
madanamupanidhāya |
sphuṭati kusumanikare (rādhe) virahi hṛdaya dal̤anāya ||
tava virahe vanamālī ||
sakhi sīdati rādhe rādhe || (rādhe) 1..
dahati śiśiramayūkhe (rādhe) maraṇamanukaroti |
patati madanaviśikhe (rādhe) vilapati vikalataro'ti || (rādhe) 2..
dhvanati madhupa samūhe (rādhe)
śravaṇamapidadhāti |
manasi calita virahe (rādhe) niśi niśi rujamupayāti || (rādhe) 3..
vasati vipina vitāne (rādhe)
tyajati lalitadhāma |
luṭhati dharaṇiśayane (rādhe) bahu vilapati tava nāma || (rādhe) 4..
bhaṇati kavi jayadeve (rādhe)
viraha vilasitena |
manasi rabhasa vibhave (rādhe) harirudayatu sukṛtena || 5..
11
RatiSukha Saare
Raga : Kedara Gowla
Taala : Adi
pūrvaṃ yatra samaṃ tvayā ratipateḥ ārādhitāḥ siddhayaḥ
tasminneva nikuñja manmatha mahātīrthe punarmādhavaḥ |
dhyāyaṃstvāṃ aniśaṃ japannapi tavaiva ālāpa mantrāvaliṃ
bhūyaḥ tvatkucakumbha nirbhara parī rambhāmṛtaṃ vāñchati || 32..
ratisukhasāre gatamabhisāre madana manohara veṣam |
na kuru nitambini gamana vilambanaṃ anusara taṃ hṛdayeśam ||
dhīra samīre yamunātīre vasati vane vanamālī |
gopī pīnapayodhara mardana cañcala kara yugaśālī || (rādhe) 1..
nāma sametaṃ kṛtasaṅketaṃ vādayate mṛduveṇum |
bahu manute nanu te tanusaṅgata pavana calitamapi reṇum || (rādhe) 2..
patati patatre vicalati patre śaṅkita bhavadupayānam |
racayati śayanaṃ sacakita nayanaṃ paśyati tava panthānam || (rādhe) 3..
mukharamadhīraṃ tyaja mañjīraṃ ripumiva kel̤iṣu lolam |
cala sakhi kuñjaṃ satimira puñjaṃ śīlaya nīla nicol̤am | (rādhe) 4..
urasi murāreḥ upahitahāre ghana iva taral̤a balāke |
taṭidiva pīte rati viparīte rājasi sukṛta vipāke || (rādhe) 5..
vigalita vasanaṃ parihṛta raśanaṃ ghaṭaya jaghanamapi dhānam |
kisalaya śayane paṅkaja nayane nidhimiva harṣa nidānam || (rādhe) 6..
harirabhimānī rajaniridānīṃ iyamupayāti virāmam |
kuru mama vacanaṃ satvara racanaṃ pūraya madhuripu kāmam || (rādhe) 7..
śrījayadeve kṛta hariseve bhaṇati parama ramaṇīyam |
pramudita hṛdayaṃ harimati sadayaṃ namata sukṛta kamanīyam || (rādhe) 8..
vikirati muhuḥ śvāsānāśāḥ puro muhurīkṣate
praviśati muhuḥ kuñjaṃ guñjan muhuḥ bahutāmyati |
racayati muhuḥ śayyāṃ paryākulaṃ muhurīkṣate
madana kadana klāntaḥ kānte priyastava vartate || 33..
tvadvākyena samaṃ samagramadhunā tigmāṃśurastaṅgato
govindasya manorathena ca samaṃ prāptaṃ tamassāndratām |
kokānāṃ karuṇasvanena sadṛśī dīrghā madabhyarthanā
tanmugdhe viphalaṃ vilambanamasau ramyo'bhisārakṣaṇaḥ || 34..
āśleṣādanu cumbanādanu nakhollekhādanu svāntaja-
prodbodhādanu sambhramādanu ratārambhādanu prītayoḥ |
anyārthaṃ gatayoḥ bhrmānmil̤itayoḥ sambhāṣaṇaiḥ jānatoḥ
dampatyoriha ko na ko na tamasi vrīḍā vimiśro rasaḥ || 35..
sabhaya cakitaṃ vinyasyantīṃ dṛśaṃ timire pathi
pratitaru muhuḥ sthitvā mandaṃ padāni vitanvatīm |
kathamapi rahaḥ prāptāṃ aṅgairanaṅgataraṅgitaiḥ
sumukhi subhagaḥ paśyan satvāmupaitu kṛtārthatām || 36..
rādhā mugdha mukhāravinda madhupaḥ trailokyamaul̤isthalī
naipathyocita nīlaratnamavanī bhārāvatārāntakaḥ |
svacchandaṃ vrajasundarījana manastoṣa pradoṣaściraṃ
kaṃsa dhvaṃsana dhūmaketuravatu tvāṃ devakīnandanaḥ||5||
iti śrīgītagovinde śṛṅgāra mahākāvye
śrīkṛṣṇadāsa jayadevakṛtau abhisārikā varṇane
sākāṅkṣapuṇḍarīkākṣo nāma pañcamaḥ sargaḥ ||
12
Pashyathi Dishi Dishi
Raga : Sankarabharanam
Taala : Adi
atha tāṃ gantumaśaktāṃ ciramanuraktāṃ latāgṛhe dṛṣṭvā |
taccaritaṃ govinde manasijamande sakhī prāha || 37..
paśyati diśi diśi rahasi bhavantam |
tvadadhara madhura madhūni pibantam ||
nātha hare jagannātha hare |
sīdati rādhā vāsagṛhe || 1..
tvadabhisaraṇa rabhasena valantī |
patati padāni kiyanti calantī || (nātha hare) 2..
vihita viśada bisa kisalaya valayā |
jīvati paramiha tava rati kalayā || (nātha hare) 3..
muhuravalokita maṇḍana līlā |
madhuripurahamiti bhāvana śīlā || (nātha hare) 4..
tvaritamupaiti na kathamabhisāram |
haririti vadati sakhīmanuvāram || (nātha hare) 5..
śliṣyati cumbati jaladhara kalpam |
harirupagata iti timiramanalpam || (nātha hare) 6..
bhavati vil̤ambini vigal̤italajjā |
vilapati roditi vāsaka sajjā || (nātha hare) 7..
śrī jayadeva kaveridamuditam |
rasikajanaṃ tanutāṃ ati muditam || (nātha hare) 8..
vipula pul̤aka pāl̤iḥ sphītasītkāramantaḥ
janita jaḍima kāku vyākulaṃ vyāharantī |
tava kitava vidhatte'manda kandarpa cintāṃ
rasa jaladhi nimagnā dhyānalagnā mṛgākṣī || 38..
aṅgeṣvābharaṇaṃ karoti bahuśaḥ patre'pi sañcāriṇi
prāptaṃ tvāṃ pariśaṅkate vitanute śayyāṃ ciraṃ dhyāyati |
ityākalpa vikalpa talpa racanā saṅkalpa līlāśata
vyāsaktāpi vinā tvayā varatanurnaiṣā niśāṃ neṣyati || 39..
kiṃ viśrāmyasi kṛṣṇa bhogi bhavane bhāṇḍīra bhūmīruhi
bhrātaryāhi na dṛṣṭigocaramitaḥ sānandanandāspadam|
rādhāyā vacanaṃ tadadhvagamukhāt nandāntike gopato
govindasya jayanti sāyamatithi prāśastya garbhā giraḥ ||3||
iti śrīgītagovinde śṛṅgāra mahākāvye
śrīkṛṣṇadāsa jayadevakṛtau
(vāsakasajjāvarṇane) sotkaṇṭha vaikuṇṭho nāma
ṣaṣṭaḥ sargaḥ ||
13
Kathitha Samaye
Raga : Ahiri
Taala : Adi
atrāntare ca kulaṭā kulavartma(ghāta)/(pāta)
sañjāta pātaka iva sphuṭalāñchana śrīḥ |
bṛndāvanāntaraṃ adīpayat aṃśujālaiḥ
diksundarīvadanacandanabindurinduḥ || 40..
prasarati śaśadhara bimbe vihita vilambe ca mādhave vidhurā |
viracita vividha vilāpaṃ sā paritāpaṃ cakāra uccaiḥ || 41..
kathita samaye'pi hariḥ ahaha na yayau vanam |
mama viphalaṃ idamamala rūpamapi yauvanam ||
yāmi he kamiha śaraṇam ||
sakhī jana vacana vañcitā'ham || 1..
yadanugamanāya niśi gahanamapi śīlitam |
tena mama hṛdayamidaṃ asamaśara kīlitam || 2..
mama maraṇameva varaṃ ativitathaketanā |
kimiti viṣahāmi virahānalaṃ acetanā || 3..
ahaha kalayāmi valayādi maṇī bhūṣaṇam |
hari viraha dahana vahanena bahu dūṣaṇam || 4..
māmiha hi vidhurayati madhura madhu yāminī |
kā'pi hariṃ anubhavati kṛtasukṛtakāminī || 5..
kusuma sukumāra tanuṃ asama śara līlayā |
sragapi hṛdi hanti māṃ ati viṣama śīlayā || 6..
ahamiha vinivasāmi navigaṇita vetasā |
smarati madhusūdano māmapi na cetasā || 7..
hari caraṇa śaraṇa jayadeva kavi bhāratī |
vasatu hṛdi yuvatiriva komal̤a kalāvatī || 8..
tatkiṃ kāmapi kāminīṃ abhisṛtaḥ kiṃ vā kalā kelibhiḥ
baddho bandhubhiḥ andhakāriṇi vanābhyarṇe kimu bhrāmyati |
kāntaḥ klāntamanā manāgapi pathi prasthātuṃ evākṣamaḥ
saṅketī kṛta mañju vañjul̤a latā kuñje'pi yannāgataḥ || 42..
14
Smara Sama Rochitha
Raga : Saaranga
Taala : Adi
athāgatāṃ mādhavaṃ antareṇa
sakhīmiyaṃ vīkṣya viṣāda mūkām |
viśaṅkmānā ramitaṃ kayā'pi
janārdanaṃ dṛṣṭavat etadāha || 43..
smara samarocita viracita veṣā |
gal̤ita kusumabhara vilul̤ita keśā ||
kāpi madhuripuṇā
vilasati yuvatiḥ adhikaguṇā || 1..
hari parirambhaṇa phalita vikārā |
kuca kalaśopari taral̤ita hārā || 2..
vicala dal̤aka lalitānana candrā |
tadadhara pānara bhasa kṛta tandrā || 3..
cañcala kuṇḍala lalita kapolā |
mukharita raśana jaghana gati lolā || 4..
dayita vilokita lajjita hasitā |
bahuvidha kūjita ratirasa rasitā || 5..
vipula pulaka pṛthu vepathu bhaṅgā |
śvasita nimīlita vikasat anaṅgā || 6..
śramajala kaṇabhara subhaga śarīrā |
paripatitorasi ratiraṇa dhīrā || 7..
śrī jayadeva bhaṇita hari ramitam |
kalikaluṣaṃ janayatu pari śamitam || 8..
15
Samuditha Madane
Raga : Saveri
Taala : Adi
viraha pāṇḍu murāri mukhāmbuja
dhyutirayaṃ tirayannapi vedanām |
vidhuratīva tanoti manobhuvaḥ
suhṛt aye hṛdaye madana vyathām || 44..
samudita madane ramaṇī vadane cumbana calitādhare | (aye sakhi)
mṛgamadatilakaṃ likhati sapulakaṃ mṛgamiva rajanīkare || (gopālo)
ramate yamunāpulinavane |
vijayī murāriḥ adhunā || (gopālo) 1..
ghanacaya rucire racayati cikure taral̤ita taruṇānane | (aye sakhi)
kuravaka kusumaṃ capalā suṣamaṃ ratipati mṛgakānane || (gopālo) 2..
ghaṭayati sughane kucayuga gagane mṛgamada rucirūṣite | (aye sakhi)
maṇisaraṃ amalaṃ tāraka paṭalaṃ nakha pada śaśi bhūṣite || (gopālo) 3..
jita bisa śakale mṛdubhuja yugale karatala nalinīdal̤e | (aye sakhi)
marakata valayaṃ madhukara nicayaṃ vitarati himaśītal̤e || (gopālo) 4..
ratigṛha jaghane vipulāpaghane manasija kanakāsane | (aye sakhi)
maṇimaya raśanaṃ toraṇa hasanaṃ vikirati kṛta vāsane || (gopālo) 5..
caraṇa kisalaye kamalā nilaye nakha maṇi gaṇa pūjite | (aye sakhi)
bahirapa varaṇaṃ yāvaka bharaṇaṃ janayati hṛdi yojite || (gopālo) 6..
dhyāyati sadṛśaṃ kāmapi sudṛśaṃ khala haladhara sodare | (aye sakhi)
kimaphalamavasaṃ ciramiha virasaṃ vada sakhi viṭapodare || (gopālo) 7..
iha rasa bhaṇane kṛta hari guṇane madhuripu pada sevake | (aye sakhi)
kaliyuga caritaṃ na vasatu duritaṃ kavi nṛpa jayadevake || (gopālo) 8..
16
Anila Tarala Kuvalaya
Raga : Punagavarali
Taala : Adi
nāyātaḥ sakhi nirdayo yadi śaṭhaḥ tvaṃ dūti kiṃ dūyase
svacchandaṃ bahuvallabhaḥ sa ramate kiṃ tatra te dūṣaṇam |
paśyādya priyasaṅgamāya dayitasya ākṛṣyamāṇaṃ guṇaiḥ
utkaṇṭhārti bharādiva sphuṭamidaṃ cetaḥ svayaṃ yāsyati || 45..
anila taral̤a kuvalaya nayanena |
tapati na sā kisalayaśayanena ||
yā ramitā vanamālinā sakhi
yā ramitā vanamālinā || 1..
vikasita sarasija lalita mukhena |
sphuṭati na sā manasija viśikhena || 2..
amṛta madhura mṛdutara vacanena |
jvalati na sā malayaja pavanena || 3..
sthala jalaruha rucikara caraṇena |
luṭhati na sā himakara kiraṇena || 4..
sajala jalada samudaya rucireṇa|
dal̤ati na sā hṛdi viraha bhareṇa ||5||
kanaka nicaya ruci śuci vasanena |
śvasiti na sā parijanahasanena || 6..
sakala bhuvana jana vara taruṇena |
vahati na sā rujaṃ ati karuṇena || 7..
śrī jayadeva bhaṇita vacanena |
praviśatu harirapi hṛdayamanena || 8..
mano bhavānandana candanānila
prasīda re dakṣiṇa muñca vāmatām |
kṣaṇaṃ jagatprāṇa nidhāya mādhavaṃ
puro mama prāṇaharo bhaviṣyasi || 46..
ripuriva sakhī saṃvāso'yaṃ śikhīva himānilo
viṣamiva sudhāraśmiḥ yasmindhunoti manogate |
hṛdayamadaye tasminnevaṃ punarvalate balāt
kuvalayadṛśāṃ vāmaḥ kāmo nikāma niraṅkuśaḥ || 47..
bādhāṃ vidhehi malayānila pañcabāṇa
prāṇān gṛhāṇa na gṛhaṃ punarāśrayiṣye |
kiṃ te kṛtānta bhagini kṣamayā taraṅgaiḥ
aṅgāni siñca mama śāmyatu dehadāhaḥ || 48..
sāndrānanda purandarādi diviṣat bṛndaiḥ amandādarāt
ānamraiḥ makuṭendra nīlamaṇibhiḥ sandarśitendīvaram |
svacchandaṃ makaranda sundara gal̤an mandākinīmeduraṃ
śrī govinda padāra vindaṃ aśubha skandāya vandāmahe ||4||
iti śrīgītagovinde śṛṅgāra mahākāvye
śrīkṛṣṇadāsa jayadevakṛtau
vipralabdhāvarṇane nāgarika nārāyaṇo nāma
saptamaḥ sargaḥ ||
17
Rajani Janitha
Raga : Arabhi
Taala : Adi
atha kathamapi yāminīṃ vinīya
smara śara jarjharitāpi sā prabhāte |
anunaya vacanaṃ vadantaṃ agre
praṇatamapi priyamāha sābhyasūyam || 49..
rajani janita guru jāgara rāga kaṣāyitaṃ alasanimeṣam |
vahati nayanaṃ anurāgamiva sphuṭaṃ uditarasābhiniveśam || (harihari)
yāhi mādhava yāhi keśava mā vada kaitavavādam |
tāṃ anusara sarasīruhalocana yā tava harati viṣādam || 50..
kajjala malina vilocana cumbana viracita nīlima rūpam |
daśana vasanaṃ aruṇaṃ tava kṛṣṇa tanoti tanoranurūpam || (harihari) 2..
vapuranusarati tava smara saṅgara kara nakharakṣata rekham|
marakata śakala kalita kal̤a dhauta liperiva ratijayalekham ||(harihari) 3||
caraṇa kamala gal̤at alaktaka siktaṃ idaṃ tava hṛdayamudāram |
darśayatīva bahirmadana druma navakisalaya parivāram || (harihari) 4..
daśanapadaṃ bhavata adharagataṃ mama janayati cetasi khedam |
kathayati kathaṃ adhunāpi mayā saha tava vapuretat abhedam || (harihari) 5..
bahiriva malinataraṃ tava kṛṣṇa mano'pi bhaviṣyati nūnam |
kathamatha vañcayase janamanugataṃ asama śara jvaradūnam || (harihari) 6..
bhramati bhavān abalākabal̤āya vaneṣu kimatra vicitram |
prathayati pūtanikaiva vadhūvadha nirdaya bāla caritram || (harihari) 7..
śrī jayadeva bhaṇita rati vañcita khaṇḍita yuvati vilāpam |
śṛṇuta sudhā madhuraṃ vibudhā vadatāpi sukhaṃ sudurāpam || (harihari) 8..
tavedaṃ paśyantyāḥ prasaradanurāgaṃ bahiriva
priyāpādālaktacchuritaṃ aruṇacchāya hṛdayam |
mamādya prakhyāta praṇaya bhara bhaṅgena kitava !
tvadālokaḥ śokādapi kimapi lajjāṃ janayati || 50..
prātarnīlanicol̤aṃ acyutaṃ uraḥ saṃvīta pītāṃśukaṃ
rādhāyāścakitaṃ vilokya hasati svairaṃ sakhīmaṇḍale|
vrīḍā cañcalamañcalaṃ nayanayoḥ ādhāya rādhānane
smera smera mukho'yamastu jagadānandāya nandātmajaḥ ||
iti śrīgītagovinde śṛṅgāra mahākāvye
śrīkṛṣṇadāsa jayadevakṛtau
khaṇḍitāvarṇane vilakṣa lakṣmīpatirnāma
aṣṭhamassargaḥ ||
18
Hari Rabi Sarathi
Raga : Yadukula kamboji
Taala : Adi
tāṃ atha manmatha khinnāṃ ratirasabhinnāṃ viṣāda sampannām |
anucintita hari caritāṃ kalahāntaritāṃ uvāca rahasi sakhī || 51..
harirabhisarati vahati madhupavane |
kimaparaṃ adhikasukhaṃ sakhi bhavane ||
mādhave |
mā kuru mānini mānaṃ aye sakhi || 1..
tāl̤a phalādapi guruṃ atisarasam |
kimu viphalī kuruṣe kuca kalaśam || (mādhave) 2..
kati na kathitamidaṃ anupadaṃ aciram |
mā parihara hariṃ atiśaya ruciram || (mādhave) 3..
kimiti viṣīdasi rodiṣi vikalā |
vihasati yuvati sabhā tava sakalā || (mādhave) 4..
mṛdu nal̤inī dal̤a śītal̤a śayane |
hariṃ avalokaya saphalaya nayane || (mādhave) 5..
janayasi manasi kimiti gurukhedam |
śṛṇu mama suvacanam anihita bhedam || (mādhave) 6..
harirupayātu vadatu bahu madhuram |
kimiti karoṣi hṛdayamati vidhuram || (mādhave) 7..
śrī jayadeva bhaṇitaṃ atilal̤itam |
sukhayatu rasika janaṃ hari caritam || (mādhave) 8..
snigdhe yatparuṣāsi yatpraṇamati stabdhāsi yadrāgiṇi
(dveṣasthāsi)/(dveṣaṃ yāsi) yadunmukhe vimukhatāṃ yātāsi tasminpriye |
tadyuktaṃ viparīta kāriṇi tava śrīkhaṇḍa carcā viṣaṃ
śītāṃśustapano himaṃ hutavahaḥ krīḍāmudo yātanāḥ || 52..
antarmohana maul̤i ghūrṇana milan mandāra visraṃsana
stabdhākarṣaṇa dṛṣṭi harṣaṇa mahāmantraḥ kuraṅgīdṛśām|
dṛpyaddānava dūyamāna diviṣat durvāra duḥkhāpadāṃ
bhraṃśaḥ kaṃsaripoḥ samarpayatu vaḥ śreyāṃsi vaṃśīravaḥ ||
iti śrīgītagovinde śṛṅgāra mahākāvye
śrīkṛṣṇadāsa jayadevakṛtau
kalahāntaritāvarṇane
mandamukundo nāma navamaḥ sargaḥ ||
19
Vadasi Yadi Kinchidapi
Raga : Mukhari
Taala : Adi
atrāntare masṛṇa roṣa vaśādasīma
niḥśvāsa nissahamukhīṃ sumukhīṃ upetya |
savrīḍaṃ īkṣita sakhī vadanāṃ dinānte
sānanda gadgada padaṃ harirityuvāca || 53..
vadasi yadi kiñcidapi dantarucikaumudī
haratu dara timiraṃ atighoram |
sphuradadhara śīdhave tava vadana candramā
rocayatu locana cakoram ||
priye cāruśīle priye cāruśīle |
muñca mayi mānaṃ anidānaṃ |
sapadi madanānalo dahati mama mānasaṃ
dehi mukha kamala madhupānam || (priye) 1..
satyamevāsi yadi sudati mayi kopinī
dehi kharanakhara śaraghātam |
ghaṭaya bhujabandhanaṃ janaya rada khaṇḍanaṃ
yena vā bhavati sukhajātam || (priye) 2..
tvamasi mama jīvanaṃ tvamasi mama bhūṣaṇaṃ
tvamasi mama bhava jaladhi ratnam |
bhavatu bhavatīha mayi satataṃ anurodhini
tatra mama hṛdayaṃ atiyatnam || (priye) 3..
nīla nal̤inābhamapi tanvi tava locanaṃ
dhārayati kokanada rūpam |
kusuma śara bāṇa bhāvena yadi rañjayasi
kṛṣṇamidaṃ etata anurūpam || (priye) 4..
sphuratu kuca kumbhayoḥ upari maṇi mañjarī
rañjayatu tava hṛdayadeśam |
rasatu raśanāpi tava ghana jaghana maṇḍale
ghoṣayatu manmatha nideśam || (priye) 5..
sthala kamala bhañjanaṃ mama hṛdaya rañjanaṃ
janita rati raṅga parabhāgam |
bhaṇa masṛṇavāṇi karavāṇi caraṇadvayaṃ
sarasa sadalaktaka sarāgam || (priye) 6..
smara garal̤a khaṇḍanaṃ mama śirasi maṇḍanaṃ
dehi padapallavaṃ udāram |
jvalati mayi dāruṇo madana kadanānalo
haratu tadupāhita vikāram || (priye) 7..
iti caṭula cāṭu paṭu cāru mura vairiṇo
rādhikāṃ adhi vacana jātam |
jayatu padmāvatī ramaṇa jayadeva kavi
bhāratī bhaṇitamiti gītam || (priye) 8..
parihara kṛtātaṅke śaṅkāṃ tvayā satataṃ ghana-
stana jaghanayā''krānte svānte parānavakāśini |
viśati vitanoranyo dhanyo na ko'pi mamāntaraṃ
stanabharaparīrambhārambhe vidhehi vidheyatām || 54..
mugdhe vidhehi mayi nirdaya dantadaṃśa
dorvalli bandha nibiḍa stana pīḍanāni |
caṇḍi tvameva muda mañca na pañcabāṇa-
caṇḍāla kāṇḍa dalanāt asavaḥ prayāntu || 55..
śaśimukhi! tava bhāti bhaṅgurabhrūḥ
yuvajana moha karāl̤a kālasarpī |
tadudita bhaya bhañjanāya yūnāṃ
tvadadhara śīdhu sudhaiva siddha mantraḥ ||3||
bandhūka dhyuti bāndhavo'yaṃ adharaḥ snigdho madhūkaccaviḥ
gaṇḍaścaṇḍi cakāsti nīlanal̤ina śrīmocanaṃ locanam |
nāsānveti tila prasūna padavīṃ kundābhadanti priye
prāyaḥ tvanmukhasevayā vijayate viśvaṃ sa puṣpāyudhaḥ || 57..
vyathayati vṛthā maunaṃ tanvi prapañcaya pañcamaṃ
taruṇi madhurālāpaistāpaṃ vinodaya dṛṣṭibhiḥ |
sumukhi vimukhī bhāvaṃ tāvadvimuñca na muñca māṃ
svayaṃ atiśaya snigdho mugdhe priyo'yaṃ upasthitaḥ || 56..
dṛśau tava madālase vadanaminduṃ atyunnataṃ
gatirjana manoramā vidhuta rambhaṃ ūrudvayam |
ratistava kalāvatī rucira citralekhe bhruvau
aho vibudha yauvataṃ vahasi tanvī pṛthvīṅgatā || 58..
prītiṃ vastanutāṃ hariḥ kuvalayāpīḍena sārdhaṃ raṇe
rādhā pīnapayodhara smaraṇakṛt kumbhena sambhedavān|
yatra svidyati mīlati kṣaṇamatha kṣipte dvipe tatkṣaṇāt
kaṃsasyālamabhūt jitṃ jitamiti vyāmoha kolāhalaḥ ||7||
iti śrīgītagovinde śṛṅgāra mahākāvye
śrīkṛṣṇadāsa jayadevakṛtau
rādhā varṇane
(mugdha mādhavo)/(caturacaturbhujo) nāma
daśamassargaḥ ||
20
Virachitha Chatu
Raga : Kalyani
Taala : Adi
suciraṃ anunayena prīṇayitvā mṛgākṣīṃ
gatavati kṛtaveṣe keśave kuñjaśayyām |
racita rucira bhūṣāṃ dṛṣṭimoṣe pradoṣe
sphurati niravasādāṃ kā'pi rādhāṃ jagāda || 59..
viracita cāṭu vacana racanaṃ caraṇe racita praṇipātam |
samprati mañjul̤a vañjul̤a sīmani kel̤i śayanaṃ upayātam ||
mugdhe madhumathanaṃ he rādhe |
anugataṃ anusara rādhe rādhe || 1..
ghana jaghana stana bhāra bhare dara manthara caraṇa vihāram |
mukharita maṇi mañjīramupaihi vidhehi marāl̤a vikāram || (rādhe) 2..
śṛṇu ramaṇīyataraṃ taruṇījana mohana madhupa virāvam |
kusuma śarāsana śāsana vandini pika nikare bhaja bhāvam || (rādhe) 3..
anila tarala kisalaya nikareṇa kareṇa latā nikurambam |
preraṇamiva karabhoru karoti gatiṃ pratimuñca vilambam || (rādhe) 4..
sphuritaṃ anaṅga taraṅga vaśādiva sūcita hari parirambham |
pṛccha manohara hāra vimala jaladhāraṃ amuṃ kucakumbham || (rādhe) 5..
adhigataṃ akhila sakhībhiridaṃ tava vapurapi ratiraṇa sajjam |
caṇḍirasita raśanārava ḍiṇḍimaṃ abhisara sarasaṃ alajjam || (rādhe) 6..
smaraśara subhaga nakhena sakhīṃ avalambya kareṇa salīlam |
cala valaya kvaṇitaiḥ avabodhaya harimapi nijagati śīlam || (rādhe) 7..
śrī jayadeva bhaṇitaṃ adharīkṛta hāraṃ udāsita vāmam |
hari vinihita manasāṃ adhi tiṣṭhatu kaṇṭhataṭīṃ avirāmam || (rādhe) 8..
sā māṃ drakṣyati vakṣyati smarakathāḥ pratyaṅgaṃ āliṅganaiḥ
prītiṃ yāsyati ramsyate sakhi samāgatyeti cintākulaḥ |
sa tvāṃ paśyati vepate pulakayatyānandati svidyati
pratyudgacchati mūrcchati sthiratamaḥ puñje nikuñje priyaḥ || 60..
akṣṇornikṣipadañjanaṃ śravaṇyostāpicchagucchāvaliṃ
mūrdhni śyāma saroja dāma kucayoḥ kastūrikā patrakam|
dhūrtānāṃ abhisāra sāhasakṛtāṃ viṣvaṅnikuñje sakhi!
dhvāntaṃ nīlanicol̤a cārusudṛśāṃ pratyaṅgamāliṅgati || 61..
kāśmīra gaura vapuṣāṃ abhisārikāṇām
ābaddharekhaṃ abhito ruci mañjarībhiḥ |
etattamāladal̤a nīlatamaṃ tamisraṃ
tatprema hema nikaṣopalatāṃ tanoti || 62..
21
Manjuthara Kunja
Raga : Ghanta
Taala : Adi
hārāvalī taral̤a kāñcana kāñcidāma
mañjīra kaṅkaṇa maṇidhyuti dīpitasya |
dvāre nikuñja nilayasya hariṃ nirīkṣya
vrīḍāvatīṃ atha sakhī nijagāda rādhām || 63..
mañjutara kuñjatala kel̤isadane |
iha vilasa rati rabhasa hasitavadane ||
praviśa rādhe mādhavasamīpaṃ |
kuru murāre maṅgalaśatāni || 1..
nava bhavadaśokadal̤a śayanasāre |
iha vilasa kuca kalaśa taral̤a hāre || 2..
cala malaya vana pavana surabhi śīte |
iha vilasa rasa valita lalitagīte || 3..
kusuma caya racita śuci vāsa gehe |
iha vilasa kusuma sukumāra dehe ||4 ..
madhu taral̤a pika nikara ninada mukhare |
iha vilasa daśana ruci rucira śikhare || 5..
vitata bahu valli nava pallava ghane|
iha vilasa pīna kuca kumbha jaghane ||5||
madhu mudita madhupa kula kalitarāve |
iha vilasa madana śara rabhasa bhāve || 6..
vihita padmāvatī sukha samāje |
bhaṇati jayadeva kavi rāja rāje || 8..
tvāṃ cittena ciraṃ vahan ayaṃ atiśrānto bhṛśaṃ tāpitaḥ
kandarpeṇa tu pātumicchati sudhā sambādha bimbādharam |
asyāṅgaṃ tadalaṅkuru kṣaṇamiha bhrūkṣepalakṣmīlava
krīte dāsa ivopasevita padāmbhoje kutaḥ sambhramaḥ || 64..
22
Radha vadana vilokana
Raga : Madhyamavathi
Taala : Adi
sā sa sādhvasa sānandaṃ govinde lolalocanā |
siñjāna mañju mañjīraṃ praviveśa niveśanam || 65..
rādhā vadana vilokana vikasita vividha vikāra vibhaṅgam |
jalanidhimiva vidhumaṇḍala darśana taral̤ita tuṅga taraṅgam ||
hariṃ ekarasam |
ciramabhilaṣitavilāsaṃ |
sā dadārśa guru harṣa vaśaṃvada vadanamanaṅga vikāsam || 1..
hāramamalatara tāramurasi dadhataṃ pari(lambya)/(rabhya) vidūram |
sphuṭatara phena kadamba karambitaṃ iva yamunājalapūram || 2..
śyāmal̤a mṛdul̤a kalebara maṇḍalaṃ adhigata gaura dukūlam |
nīla nal̤inamiva pītaparāga paṭala bhara valayita mūlam || 3..
tarala dṛgañcala calana manohara vadana janita rati rāgam |
sphuṭa kamalodara khelita khañjana yugamiva śaradi taḍāgam || 4..
vadana kamala pariśīlana mil̤ita mihira sama kuṇḍala śobham |
smita ruci rucira samulla sitādhara pallava kṛta rati lobham || 5..
śaśi kiraṇacchuritodara jaladhara sundara kusuma sukeśam |
timirodita vidhu maṇḍala nirmala malayaja tilaka niveśam || 6..
vipula pulakabhara danturitaṃ ratikel̤i kalābhiradhīram |
maṇi gaṇa kiraṇa samūha samujjvala bhūṣaṇa subhaga śarīram || 7..
śrī jayadeva bhaṇita vibhava dviguṇīkṛta bhūṣaṇa bhāram |
praṇamata hṛdi vinidhāya hariṃ ruciraṃ sukṛtodayasāram || 8..
atikramyāpāṅgaṃ śravaṇapatha paryanta gamana
prayāsenevākṣṇoḥ taral̤a tara bhāvaṃ gamitayoḥ |
idānīṃ rādhāyāḥ priyatama samāloka samaye
papāta svedāmbu prasara iva harṣāśrunikaraḥ || 66..
bhajantyāḥ talpāntaṃ kṛta kapaṭa kaṇḍūti vihita-
smite yāte gehāt bahirapi hitāl̤ī parijane |
priyāsyaṃ paśyantyāḥ smaraśarasamākūtasubhagaṃ
salajjā lajjāpi vyagamadiva dūraṃ mṛgadṛśaḥ || 67..
jayaśrī vinyastaiḥ mahita iva mandārakusumaiḥ
svayaṃ sindūreṇa dviparaṇa mudā mudrita iva|
bhujāpīḍa krīḍāhata kuvalayā pīḍa kariṇaḥ
prakīrṇāsṛgbinduḥ jayati bhujadaṇḍo murajitaḥ ||10||
iti śrīgītagovinde śṛṅgāra mahākāvye
śrīkṛṣṇadāsa jayadevakṛtau
sānanda govindo nāma
ekādaśa sargaḥ ||

23

Kisalayashayana Kurukamiti

Raga : Naadanama kriya

Taala : Adi
gatavati sakhībṛnde'mandatrapābhara nirbhara
smara paravaśākūta sphīta smita snapitādharām |
sarasamalasaṃ dṛṣṭvā tuṣṭāṃ muhurnava pallava
prasava śayane nikṣiptākṣīṃ uvāca hariḥ priyām || 68..
kisalayaśayanatale kuru kāmini caraṇanalinaviniveśam |
tava pada pallava vairi parābhavaṃ idaṃ anubhavatu suveśam ||
kṣaṇamadhunā nārāyaṇam |
anugataṃ anubhaja rādhe || (rādhe) 1..
karakamalena karomi caraṇamahaṃ āgamitāsi vidūram |
kṣaṇamupakuru śayanopari māmiva nūpuramanugati śūram || (rādhe) 2..
vadana sudhānidhi gal̤itamamṛtamiva racaya vacanaṃ anukūlam |
virahamivāpanayāmi payodhara rodhakamurasi dukūlam || (rādhe) 3..
priya parirambhaṇa rabhasa valitamiva pul̤akitamati duravāpam |
madurasi kucakalaśaṃ viniveśaya śoṣaya manasija tāpam || (rādhe) 4..
adhara sudhārasaṃ upanaya bhāvini jīvaya mṛtamiva dāsam |
tvayi vinihita manasaṃ virahānala dagdha vapuṣaṃ avilāsam || (rādhe) 5..
śaśimukhi mukharaya maṇiraśanāguṇaṃ anuguṇa kaṇṭha ninādam |
śruti yugal̤e pikaruta vikale mama śamaya cirādavasādam || (rādhe) 6..
māmapi viphalaruṣā vikalīkṛtaṃ avalokitaṃ adhunedam |
mīlita lajjitamiva nayanaṃ tava virama visṛja ratikhedam || (rādhe) 7..
śrī jayadeva bhaṇitamidaṃ anupada nigadita madhuripu modam |
janayatu rasika janeṣu manorama ratirasa bhāva vinodam || (rādhe) 8..
---------------
pratyūhaḥ pulakāṅkureṇa nibiḍāśleṣe nimeṣeṇa ca
krīḍākūta vilokane'dharasudhāpāne kathā narmabhiḥ |
ānandādhigamena manmatha kalāyuddho'pi yasminnabhūt
udbhūtaḥ tayorbabhūva suratārambhaḥ priyaṃ bhāvukaḥ||1||
dorbhyāṃ saṃyamitaḥ payodharabhareṇāpīḍitaḥ pāṇijaiḥ
āviddho daśanaiḥ kṣatādharapuṭaḥ śroṇītaṭenāhataḥ|
hastenānamitaḥ kace'dhara sudhāsvādena sammohitaḥ
kāntaḥ kāmapi tṛptimāpa tadaho kāmasya vāmāgatiḥ ||2||
mārāṅke ratikel̤i saṅkularaṇārambhe tayā sāhasa
prāyaṃ kāntajayāya kiñcidupari prārambhi yatsambhramāt |
niṣpandā jaghanasthalī śithilatā dorvallirutkampitaṃ
vakṣo mīlitamakṣi pauruṣarasaḥ strīṇāṃ kutaḥ sidhyati || 69..
vyālolaḥ keśapāśastaral̤itamal̤akaiḥ svedalolau kapolau
daṣṭā bimbādharaśrīḥ kucakalaśarucā hāritā hārayaṣṭiḥ|
kāñcī kāñcidgatāśāṃ stanajaghanapadaṃ pāṇinācchādya sadyaḥ
paśyantī satrapaṃ māṃ tadapi vilul̤ita sragdhareyaṃ dhinoti ||6||
īṣanmīlita dṛṣṭi mugdha hasitaṃ sītkāra dhārāvaśāt-
avyaktākula kel̤ikāku vilasaddantāṃśudhautādharam|
śvāsottapta payodharopari pariṣvaṅgī kuraṅgīdṛśo
harṣotkarṣavimukti nissahatanoḥ ghanyo dhayatyānanam ||7||
tasyāḥ pāṭalapāṇijāṅkitamuro nidrākaṣāye dṛśau
nirdhūtodharaśoṇimā vilul̤ita srastasrajo mūrddhajāḥ|
kāñcī dāmadara ślathāñcalamiti prātarnikhātairdṛśoḥ
ebhiḥ kāmaśaraiḥ tadadbhutamabhūt patyurmanaḥ kīlitam ||4||
24
Kuru Yadunandana
Raga : Surutti
Taala : Adi
atha kāntaṃ rati śrāntaṃ abhimaṇḍana vāñchayā |
jagāda mādhavam rādhā mugdhā svādhīna bhartṛkā || 70..
kuru yadunandana candana śiśira tareṇa kareṇa payodhare |
mṛgamada patrakaṃ atra manobhava maṅgal̤a kalaśa sahodare ||
nijagāda sā yadunandane krīḍati hṛdayānandane |
nandanandane bhakta candane || 1..
al̤ikula bhañjanamañjanakaṃ rati nāyaka sāyakamocane |
tvadadhara cumbana lambita kajjalaṃ ujjvalaya priya locane || 2..
nayana kuraṅga taraṅga vikāsa nirāsakare śrutimaṇḍale |
manasija pāśa vilāsadhare subhage viniveśaya kuṇḍale || 3..
bhramaracayaṃ racayantamupari ruciraṃ suciraṃ mama sammukhe |
jitakamale vimale parikarmaya narmajanakamal̤akaṃ mukhe || 4..
mṛgamada rasavalitaṃ lalitaṃ kuru tilakamal̤ikarajanīkare |
vihita kalaṅka kal̤aṃ kamalānana viśramitaśramaśīkare || 5..
ghanarucire cikure kuru mānada mānasaja dhvaja cāmare |
ratigal̤ite lal̤ite kusumāni śikhaṇḍi śikhaṇḍaka ḍāmare || 6..
sarasaghane jaghane mama śambara dāraṇa vāraṇa kandare |
maṇiraśanā vasanābharaṇāni śubhāśaya vāsaya sundare || 7..
śrī jayadeva rucira vacane hṛdayaṃ sadayaṃ kuru maṇḍane |
haricaraṇa smaraṇāmṛta nirmita kalikaluṣa jvara khaṇḍane || 8..
racaya kucayoḥ patraṃ citraṃ kuruṣva kapolayoḥ
ghaṭaya jaghane kāñcīmañcasrajaṃ kabarībharare |
kalaya valaya śreṇīṃ pāṇau pade kuru nūpurau
iti nigaditaḥ prītaḥ pītāmbaro'pi tathākarot || 71..
paryaṅkīkṛta nāganāyaka phaṇā śreṇī maṇīnāṃ gaṇe
saṅkrānta pratibimba saṃvalanayā bibhradvibhu prakriyām|
pādāmbhoruha dhāri vāridhi sutāmakṣṇāṃ didṛkṣuḥ śataiḥ
kāyavyūhamivācarannupacitībhūto hariḥ pātu naḥ ||2||
tvāmaprāpya mayi svayaṃvaraparāṃ kṣīroda tīrodare
śaṅke sundari! kālakūṭamapibat mando mṛḍānīpatiḥ|
itthaṃ pūrvakathābhiranyamanasaḥ vikṣipya vakṣo'ñcalaṃ
rādhāyāḥ stanakorakopari mil̤annetro hariḥ pātu naḥ ||5||
yadgāndharva kalāsu kauśalaṃ anudhyānaṃ ca yadvaiṣṇavaṃ
yacchṛṅgāra viveka tatvamapi yatkāvyeṣu līlāyitam |
tatsarvaṃ jayadeva paṇḍita kaveḥ kṛṣṇaikatānātmanaḥ
sānandāḥ pariśodhayantu sudhiyaḥ śrīgītagovindataḥ || 72..
yannityairvacanaiḥ viriñci girijā prāṇeśa mukhyaiḥ muhuḥ
nānākāra vicāra sāra caturaiḥ nādyāpi niścīyate |
tadbhavyaiḥ jayadeva kāvyaghaṭitaiḥ satsūkti saṃśodhitaiḥ
ādyaṃ vastu cakāstu cetasi paraṃ sārasya sīmājuṣām ||
sādhvī mādhvīkacintā na bhavati bhavataḥ śarkare karkaśāsi
drākṣe drakṣyanti ke tvāṃ amṛta mṛtamasi kṣīra nīraṃ rasaste|
mākanda kranda kāntādhara dharaṇitalaṃ gaccha yacchānti bhāvaṃ
yāvacchṛṅgārasārasvatamiha jayadevasya viṣvagvacāṃsi ||4||
iti śrīgītagovinde śṛṅgāra mahākāvye
śrīkṛṣṇadāsa jayadevakṛtau
svādhīna bhartṛkā varṇane
suprītapītāmbaro nāma
dvādaśaḥ sargaḥ ..
.. iti gītagovindaṃ samāptam ..